Özel Rehberli Ayasofya Turu

Ayasofya, insanlık tarihinde inşa edilmiş en özel yapılardan biri. Tarih boyunca hem kilise, hem cami, hem de müze olarak hizmet veren Ayasofya’nın tarihini iyi anlamak gerek. Ayasofya’yı yüzlerce yerli ve yabancı turiste gezdirmiş bir rehber olarak Ayasofya Turu sırasında dikkat etmeniz gereken detayları, fotoğraflar eşliğinde paylaşmak istiyorum.

Yazıya başlamadan önce size enfes bir Ayasofya manzarası göstermek istiyorum. Şayet Ayasofya’nın aşağıdakine benzer fotoğraflarını çekmek istiyorsanız, Sultanahmet‘teki Seven Hills Hotel’in terasına gidebilirsiniz. Böylece hem bir kahve molası verir, hem de Ayasofya’yı panoramik olarak görüntüleyebilirsiniz.

Özel Rehberli Ayasofya Turu
Muhteşem Ayasofya

Ayasofya’nın Mimarlık Tarihindeki Yeri

Ayasofya’nın inşasından önce Dünyada yaygın olarak bilinen iki önemli tapınak vardı. Birincisi, Roma İmparatorluğu’nun Kudüs’ü işgali sırasında yıkılan ve efsanelerde yaşayan Süleyman Tapınağı, ikincisi ise antik dönemde Roma’da inşa edilmiş olan Pantheon Tapınağı.

M.S. 118 yılında inşa edilmiş olan Pantheon Tapınağı, tam anlamıyla antik çağın bilgeliğini yansıtan bir yapı. Yerden 44 metre yükseklikteki kubbesi ile çağının çok ötesinde bir mimarlık şaheseri. Pantheon, Roma mimarlarının tapınak inşasında ulaştığı en tepe noktayı temsil ediyor.

Ancak Pantheon Tapınağı’nı, Ayasofya’dan ayıran önemli bir nokta var. Roma mimarları ne Pantheon’dan önce, ne de sonra, Roma mimarisinin temel taşı olan Roma kemerlerinin üstüne bir kubbe oturtmayı başaramadılar. Pantheon’un yerden 44 metre yükseklikteki kubbesi büyük bir mimari başarı olsa da, Ayasofya teknik anlamda onu aşan bir yapı.

Pantheon Tapınağı’nın Kubbesi

Ayasofya Mimarlarının Dehası

Pantheon dışarıdan köşeli bir bina gibi gözükür, ancak iç mekanına girince ana gövdenin yuvarlak olduğu hemen fark edilir. Oysa Ayasofya dikdörtgen şeklinde bir yapı olduğu halde, Bizans (Doğu Roma) mimarları yapının tepesine yerden 49 metre (sonradan 56 oldu) yükseklikte bir kubbe oturtmayı başardılar.

Bu kubbeler Romalıların uzun yıllar hayalini kurduğu gibi kemerlerin üstünde oturmaktadır. Ancak defalarca denendiği halde başarılamayan bir şey nasıl yapılabildi? Bu efsanevi başarı, ancak dahi mimarlar Anthemius ve İsidoros‘un özel bir mimari teknik icat etmesi ile mümkün olmuştur. Pandantif adı verilen yapı ögesi, ilk defa Ayasofya’da bu boyutlarda kullanılmıştır.

Ayasofya Kültür Gezisi
Ayasofya’nın Kubbesi

Ayasofya’nın Muhteşem Kubbesinin Sırrı Pandantifler

Pandantifler üstteki resimde kubbenin dört köşesinde görülebilir. Üzerinde melek figürleri (Serafim Melekleri) olan üçgen kısımlardır. Kubbenin kemerler üzerinde yarattığı inanılmaz baskıyı hafifletir ve iki tarafa da destek verirler.

Bu teknik ilk kez Ayasofya’nın inşasında kullanılmış ve ilerleyen yıllarda Avrupa’nın muhteşem katedrallerinin inşa edilmesini mümkün kılmıştır. Bu konuda daha fazla bilgi için Ayasofya Mimarisi isimli yazıma da göz atabilirsiniz.

Ayasofya’yı Kim Yaptırmıştır?

Ayasofya, Bizans (Doğu Roma) İmparatoru Justinianus‘un emriyle Trallesli Anthemius ve Miletli İsidoros isimli mimarlar tarafından planlanmış ve yapılmıştır. Bu mimarlar, deprem bölgesinde olmasına rağmen bin yılı aşkın bir süre ayakta kalacak bir yapıyı inşa etmeyi başardılar.

Ayasofya Neden ve Nasıl Yapıldı?

Ayasofya’nın olduğu yerde Megale Ekklesia diye bilinen büyük bir kilise bulunmaktaydı. Ancak 532 yılında patlak veren Nika Ayaklanması sırasında bu tapınak halk tarafından yakılıp yıkıldı.

Bu büyük isyan sırasında neredeyse tahtını kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya kalan imparator Justinianus, 30.000 kişiyi öldürerek isyanı bastırmayı başardı. Aslına bakarsanız bu katliamı Justinianus değil, en yetenekli generali olan Belisarius gerçekleştirdi.

İsyanın bastırılması ile tahtını sağlama alan Justinianus, Konstantinopolis halkını etkisi altına almak için yıkılan kilisenin yerine dünyanın en büyük mabedinin inşa edilmesini istedi. Bunun üzerine Anadolu’nun en iyi mimarları olarak bilinen Anthemius ve İsidoros işe koyuldular. Ancak bu büyüklükte bir kilise inşa etmek hiç de kolay olmayacaktı.

Ayasofya Ne Zaman İnşa Edildi?

532 yılında isyanın bastırılması ile yapımına başlanan Ayasofya, yalnızca  5 yıl içinde, 11.000 kişinin durmaksızın çalışması ile inşa edildi. Kayıtlara göre 10.000 vasıfsız işçi ve 1000 ustanın inşaatta emeği geçti. Bir rivayete göre Jüstinyen, Ayasofya’nın açılış seramonisinde “Seni geçtim Süleyman!” diye bağırmıştır.

Böyle heyecanla atıfta bulunmasının sebebi, yüzyıllar önce yıkılmış olan Süleyman Tapınağı‘nın dillere destan mimari özellikleridir. Tapınak yok olduğu halde, insanların hafızasında yerini korumuş ve efsanelere konu olmuştur. Ayasofya’nın inşasının tamamlandığı 537 yılından sonra, artık Ayasofya bu şerefe nail olacak ve onlarca efsanenin merkezi olacaktır.

Ayasofya Turu
Ayasofya’daki İmparatorluk Kapısı

Ayasofya’nın Dünyanın En Büyük Mimari Yapısıydı

Ayasofya inşasının tamamlandığı 537 yılından, Aziz Petrus Bazilikası‘nın yeniden inşa edilerek genişletildiği 17. Yüzyıl’a kadar dünyanın en büyük kilisesi olarak kalmıştır. Günümüzde halen dünyanın en büyük tarihi eserlerinden biridir.

Fetihten Sonra Ayasofya’nın Camiye Çevrilmesi

Fatih Sultan Mehmet, İstanbul’un 1453 yılındaki fethini takiben; Ayasofya’yı camiye çevirmiştir. Daha önceden 900 yıl Kilise olarak kullanılan yapı, 500 yıl da Cami olarak kalmıştır. Yaklaşık 85 yıl müze olarak hizmet veren Ayasofya, iki semavi dinin de izlerini taşımaktadır ve dünyanın en özel tarihi eserlerinden biridir.

Ayasofya, aynı zamanda İstanbul’un en çok ziyaret edilen tarihi eseridir. Yurt içinden ve dışından yılda ortalama 3 milyon kişi, Ayasofya’yı görmek için Sultanahmet’e gitmektedir.

blank
Osmanlı Döneminde Ayasofya

Ayasofya Camii’ne Giriş Ücreti Ne Kadar?

Ayasofya Müzesi giriş ücreti 100 Türk Lirası idi. 2020’nin Temmuz ayında yeniden camiye çevrilen Ayasofya, ibadet saatleri haricinde ücretsiz ziyaret edilebilmektedir. Müze olduğu dönemden kalan orijinal mozaikler ve tarihi eserler halen görülebilmektedir.

Ayasofya’da görebileceğiniz sanat eserleri ile ilgili, Ayasofya Mozaikleri isimli yazıma da göz atabilirsiniz. Bu yazıda Ayasofya’daki tüm mozaikler, benim çektiğim fotoğraflar eşliğinde detayıyla anlatılmaktadır.

Ayasofya’yı Tur Rehberi ile Gezmek

Elbette bu yazıda not ettiğimiz özellikler, Ayasofya’nın barındırdığı tüm eserleri düşünürsek denizde bir kum tanesidir. Ayasofya’nın hem Kilise, hem de Cami döneminden kalma eserleri çok özeldir. Her biri uzun bir geçmişe ve merak edilesi özelliklere sahiptir ve Ayasofya’yı profesyonel bir tur rehberi ile gezmek size çok şey katacaktır.

İstanbul’da son yıllarda oldukça popüler olmaya başlayan kişiye özel rehberli turları denemenizi öneririm. Kendiniz veya sevdikleriniz ile birlikte, profesyonel turist rehberi eşliğinde Ayasofya Turu yapabilirsiniz.

Özel Rehberli Ayasofya Turu

İstanbul’un birçok tarihi eserini yerli ve yabancı turistlere tanıtan profesyonel rehber Serhat Engül ile Ayasofya’yı gezebilirsiniz. Hatta Özel Rehberli Ayasofya Turu kapsamında Hipodrom ve Yerebatan Sarnıcı’nı da gezerek bölgenin tarihi hakkındaki bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Ayasofya Turu Hakkında Bilgi by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *