Topkapı Sarayı Turu Gezi Rehberi

Topkapı Sarayı, Türkiye’nin en çok ziyaret edilen müzelerinden biri. Topkapı Sarayı’nın tarihi ve mimarisi o kadar detaylı ki, mümkünse Topkapı Sarayı’nı özel tur rehberi eşliğinde gezmenizi öneririm. Zira Topkapı Sarayı Turu sırasında öğreneceğiniz bilgiler, size çok şey katacaktır. Bu yazıda paylaştığım Topkapı Sarayı Gezi Rehberi sayesinde sarayı kendiniz de gezebilirsiniz.

Osmanlı’nın en güçlü döneminde, 25 Padişahın yaşamış olduğu Saray; mimari açıdan oldukça sade ve doğa ile iç içe bir yapıya sahip. Topkapı Sarayı’na bahar aylarında yapılacak bir gezi, ağaçlar ve boğaz havası eşliğinde keyifli bir yürüyüş imkânı sağlar.

Topkapı Sarayı Gezilecek Yerleri
Topkapı Sarayı’nda Yürümek

Topkapı Sarayı’nın Kısaca Tarihi

Topkapı Sarayı, İstanbul’un fethini takip eden yıllarda; Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırıldı ve 400 yıla yakın bir süre Padişahların yaşadığı yer olarak kaldı.

Osmanlılar İstanbul’un Tarihi Yarımadası olan Konstantinopolis’i fethettiklerinde, çöküş döneminde olan Bizans’ın şehirde gerekli bakım-onarım işlerini (mali sebeplerle) yapmamış olduğunu fark ettiler. Şehrin en önemli çekim alanları olan Büyük Saray, Ayasofya ve Hipodrom gibi yapılar kötü durumdaydı.

Bunun en büyük sebebi aslında 1204 ile 1261 yılları arasında vuku bulan Latin İstilası’dır. 57 yıl süren Haçlı işgali sırasında talan olan şehir, Bizans prensleri tarafından geri alınmış; ancak geçmişin meşhur kenti Konstantinopolis bir daha eski günlerine dönememiştir.

Fatih Sultan Mehmet’in Hayal Kırıklığı!

Fatih Sultan Mehmet, babası Sultan II. Murad tarafından çok iyi yetiştirilmiş bilgili bir insandı. İlber Ortaylı ve Stefanos Yerasimos gibi önemli tarihçilerin de üstüne basarak belirttiği üzere, Fatih Sultan Mehmet bir Rönesans prensi gibi sanat ve ilim ile donanmış bir entelektüeldi.

Fatih, İstanbul’u fethettiğinde direkt olarak çok merak ettiği Ayasofya’ya gelir ve fethettiği kadim şehri izlemek için Ayasofya’nın tepesine çıkar. Rivayete göre şehrin bakımsız halinden dolayı hüzünlenir ve İranlı bir şairin bu virane hale karşılık gelen bir dörtlüğünü fısıldar.

Bum nevbet mizened der tarem-i Afrasyâb

Perdedar-i mikoned der kasr-ı kayser ankebud

Fatih Sultan Mehmet

“Afrasyâb’ın balkonunda baykuş nevbet (bando) çalıyor,

Kayserin (İmparatorun) kasrında örümcek perdedarlık (protokol şefliği) yapıyor.”

Topkapı Sarayı Mimarisi

Fatih, ilk olarak bugünkü İstanbul Üniversitesi’nin olduğu yerde bir saray inşa ettirir. Sonrasında ise şehrin bilinen ilk yerleşim yeri olan Byzantion Akropolü üzerine yeni ve büyük bir saray yapılması talimatını verir.

Byzantion, İstanbul’un ilk ismidir ve Yunanistan’dan bu topraklara gelen (M.Ö. 660) ilk koloniye liderlik eden Byzas’ın adından esinlenerek bu isim verilmiştir. Şehir Roma İmparatorluğu’na bağlandıktan bir süre sonra, İmparator Konstantin’in yeniden imar etmesi ile Konstantinopolis ismini almıştır.

Osmanlılar 1461 ile 1478 yılları arasında Topkapı Sarayı’nı inşa ederler. Sarayın mimarisi bir kaleyi andırmakta ve içinde küçük bir şehrin ihtiyaç duyacağı tüm yapılar bulunmaktadır.

Fatih Sultan Mehmet, Topkapı Sarayı’nı çalışmak, dinlenmek ve devlet işlerini yürütmek amacıyla inşa etmişti. Bu sebeple Topkapı Sarayı’nın esas planında Harem bölümü yoktu. Harem, Saray’a çok sonraları, 16. Yüzyıl’ın ortalarında taşındı.

Topkapı Sarayı Turu Gezi Rehberi

Topkapı Sarayı Gezi Rehberi yazımızda, dört avludan oluşan saray hakkında bolca bilgi paylaşacağız. Topkapı Sarayı Turu, sarayın ilk kapısı olan Bab-ı Humayun’dan içeri girerek başlar. Kapıdan geçtiğiniz anda “Alay Meydanı” adını taşıyan birinci avluda olursunuz. Avlular dıştan içe doğru önem kazanır. Birinci Avlu sıradan vatandaşın da gerçekçe ileri sürerek girebildiği bir bahçe iken, İkinci Avlu’dan itibaren resmiyet başlar.

III. Ahmed Çeşmesi

Topkapı Sarayı’na uzaktan yaklaşırken, ilk olarak göze çarpan şey, Lale Devri’nin zerafetini taşıyan III. Ahmed Çeşmesi’dir. Bu güzel çeşme, Barok ve Rokoko gibi Avrupai üsluplar ile bezenmiş bir Osmanlı yapısıdır. Çeşmenin üzerinde kendisi de bir hattat olan Padişah III. Ahmed’in hat eserlerini görmek mümkündür.

Topkapı Sarayı Turu
III. Ahmet Çeşmesi ve Saray Surları

Sur-i Sultani (Saray Surları)

Çeşmenin arkasında ise Sur-i Sultani adı verilen ve Topkapı Sarayı’nı çevreleyen yüzlerce yıllık surlar vardır. Saray bu haliyle adeta bir kaleyi andırmakta ve devletin gücünü ve otoritesini simgelemektedir.

Bab-ı Humayun Kapısı

Birinci avluya Bab-ı Humayun adı verilen anıtsal kapıdan girilir. Kapıdan girenler sağ tarafta kalan kısıtlı Boğaz manzarasının heyecanına kapılır ve oraya doğru fotoğraf çekmek için koşarlar. Halbuki en güzel manzara, sarayın çok içlerinde 4. Avlu’da görülebilir.

Son avluya gelene kadar panoramik manzara fotoğrafı çekmek için erkendir. Sarayın doğa ile iç içe yapısının ve asırlık ağaçlarının ve binalarının tadını çıkarmak yeğdir.

Topkapı Sarayı Birinci Avlu: Alay Meydanı

En dıştaki kapı olan Bab-ı Humayun kapısından içeri adım attığınızda, sizi oldukça geniş ve bol yeşillikli bir bahçe karşılar. İstanbul’un genel kalabalığı ve karmaşasından insanı soyutlayan, kucaklayan bir atmosfere girdiğinizi hissedersiniz.

Karakol Binası Ve Aya İrini Kilisesi

Sol tarafta geçmişin Karakol binası, şimdinin ise kafeteryası olan küçük beyaz bir bina vardır. Bu binanın yanında ise tüm heybetiyle, asırlara meydan okuyan Bizans İmparatorluğu yapısı; Aya İrini Kilisesi bulunur. Bu kilise camiye çevrilmediği gibi, Osmanlı döneminde ibadet için de kullanılmamıştır.

Aya İrini, Osmanlı’nın son dönemlerinde, müzeciliğin başlaması ile silah müzesi olarak kullanıldı. Günümüzde müze haline geldi ve ziyarete açık. İçinde baharda ve güz aylarında konserler verilmektedir.

Aya İrini Müzesi

Darphane-i Amire Ve Arkeoloji Müzesi

Birinci avlunun solundan, aşağıya doğru inen geniş bir yol vardır. Bu yolun sol tarafında Darphane-i Amire binaları, sağında ise İstanbul Arkeoloji Müzesi bulunur.

Bilet Gişeleri

Birinci avlunun sonuna doğru gelirken, karşınızda iki sivri kulesi olan; oldukça heybetli ve askeri kimliğe sahip bir anıtsal kapı göreceksiniz. Bu kapı, ikinci avluya açılan Bab-üs Selam kapısıdır. Bu kapıya gelmeden hemen önce saraya giriş için bilet gişelerinden, bilet satın alabilir veya müzekart edinebilirsiniz.

Topkapı Sarayı Nasıl Gezilir
Babüsselam Kapısı

Topkapı Sarayı Giriş Ücreti Ne Kadar?

Topkapı Sarayı giriş ücreti 2020 yılında yapılan son düzenlemeye göre 100 Türk Lirası’dır. Bu sebeple müzekart almak, fiyat anlamında çok daha ucuza gelecektir. Müzekart ile Sultanahmet’teki diğer müzeleri de gezebilirsiniz.

Topkapı Sarayı İkinci Avlu: Birun

II. Avlu’ya girince ilk olarak revakın altında bulunan saray maketlerini incelemenizi öneririm. Bu maketlerden birinde tüm saray (I. Avlu dahil) betimlenmiş iken, ikinci makette ise sadece sarayın çekirdeği olan iç avlular (I. Avlu hariç) görülebilir. Bu maket sayesinde, gezeceğiniz yerleri kuşbakışı olarak görebilir ve fikir edinebilirsiniz.

a. Divan-ı Humayun

Divan-ı Humayun, Fatih Sultan Mehmet döneminden beri 2. avluda bulunan ve devlet yönetimi ile ilgili tüm kararların alındığı yerdir. İlk zamanlar Padişahlar bu divana başkanlık ederken, Fatih Sultan Mehmet döneminden sonra bu görev Vezir-i Azam’a bırakılmıştır.

İstanbul’un fethi ile Osmanlı’nın artık bir imparatorluk kimliği kazanması ile Padişahlar kendilerini biraz geri plana çekmiş ve halkın da çeşitli sebeplerle müdahil olabildiği Divan toplantılarında boy göstermekten kaçınmışlardır.

Bunun en büyük sebebi Fatih döneminde halktan birinin haddini aşarak “Padişah hanginiz?” diye bir Divan toplantısına müdahale etmesi olarak gösterilir. Padişahlar herkesle yüzgöz olmamak adına, toplantı sonuçlarını III. Avlu’daki Arz Odası’nda beklemeye başlamış ve son kararlar, Divan toplantıları sonunda orada verilmiştir.

Topkapı Sarayı Hakkında Kısa Bilgi
Divan-ı Humayun (Dışarıdan)
blank
Divan-ı Humayun (İçeriden)

b. Saat Koleksiyonu

Divan-ı Humayun Odası bitişiğinde geçmişte Vezir-i Azam tarafından ofis olarak kullanılan, ancak bugün Saat Koleksiyonu’nun sergilendiği küçük bir oda vardır. Bu odada çeşitli Avrupa krallarından padişaha hediye olarak gönderilmiş saatler sergilenir.

c. Silahhane (Silah Seksiyonu)

Silahhane sarayın en göz alıcı ve etkileyici yerlerinden biridir. Osmanlı tarafından saray ustalarına yaptırılan eserler olduğu gibi, hediye gelenler ve savaşlarda ganimet olarak kazanılanlar da burada sergilenir. Oklar, yaylar, topuzlar, kılıçlar, tüfekler ve zırhlar görülebilir. Fatih Sultan Mehmet ve Kanuni Sultan Süleyman’ın kılıçları da buradadır.

d. Matbah-ı Amire (Saray Mutfağı)

Saray mutfakları, Topkapı Sarayı’nın çeşitli dönemlerinde 3000 ila 6000 kişi arasındaki bir topluluğa yemek hazırlamışlardır. Saray çalışanları, ziyaretçiler ve yabancı misafirlere; hatta kapıya gelen ihtiyaç sahiplerine yemek dağıtılmıştır.

e. Harem Dairesi

Topkapı Sarayı Harem Dairesi, başlı başına bir yazı konusudur. Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki, Topkapı Sarayı orijinal planında Harem diye bir yer yoktur. Harem Beyazıt’taki Eski Saray’da uzun yıllar kalmıştır.

Harem Dairesi’nin Beyazıt’tan, Sultanahmet’e gelmesi Sultan Süleyman’ın eşi Hürrem Sultan’ın etkisiyle olmuştur. Harem’e Divan-ı Humayun bitişiğindeki kapıdan girilir ve III. Avlu’dan (Arz Odası yakınına) çıkılır.

Topkapı Sarayı Gezi Rehberi
Harem Dairesindeki Hasoda

Üçüncü Avlu: Enderun ve Kutsal Emanetler

Enderun adı verilen III. Avlu’ya geçişte en başta giriş kapısı olan Bab-üs Saade dikkat çeker. Sarayın en güzel ve görkemli kapılarından biridir ve Mutluluk Kapısı adı verilmesi boşuna değildir.

a. Padişahın Arz Odası

Bab-üs Saade kapısından içeri girildiğinde, III. Avlu’nun görüntüsünü tamamen perdeleyen Arz Odası vardır. Bu oda sarayın içine ilerledikçe iyice özel hale gelen sarayın günlük yaşamını, Padişahı görüşme odasında ziyarete gelenlerin görmemesi için maksatlı olarak bu şekilde inşa edilmiştir.

blank
Padişahın Arz Odası

b. Kıyafet Seksiyonu

Bu oda esasında Enderun adı verilen saray mektebinin “Seferliler Koğuşu” adı verilen binasıdır. Sonradan saray müzeye çevrilince, padişah kıyafetlerinin sergilendiği bir sergi odasına dönüşmüştür.

c. Hazine Dairesi

Hazine Dairesi elbette Topkapı Sarayı Turu sırasında en çok görülmek istenen bölümdür. 4 adet odadan oluşan Hazine’de paha biçilemez eserler bulunur. En kıymetli olanları ise Kaşıkçı Elması ve Topkapı Hançeri’dir.

blank
Topkapı Hançeri

d. Kutsal Emanetler

Osmanlı Padişahları, Yavuz Sultan Selim’den itibaren Halifelik unvanını almış ve Orta Doğu’daki tüm kutsal toprakları himayesi altına almışlardır. Bu anlamda bir bakıma İslam ülkelerinin önderi ve hamisi konumuna gelen Osmanlılar, kutsal eserleri de İstanbul’a taşımış ve daha önce Padişah’ın özel odası olan bu odaya yerleştirmişlerdir.

blank
Kutsal Emanetler Odası

e. Padişah Portreleri

Padişah portreleri müzenin ilgi çekici bölümlerinden biridir. Padişahların giyimi ve sarayla ilgili bazı törensel anlar hakkında fikir verir.

f. Ağalar Camii ve III. Ahmed Kütüphanesi

Avlunun tam ortasında Lale Devri’nin meşhur padişahı III. Ahmed’in saraya kazandırdığı bir kütüphane vardır. Bu padişah girişteki zarif çeşmeyi de yaptırmış olan; sanata, müziğe ve estetiğe önem vermiş kıymetli bir Osmanlı Sultanıdır.

Kütüphanenin yanında dikdörtgen şeklindeki tuğla bina da Enderun Ağalarının namaz kıldıkları yerdir. Günümüzde sarayın kıymetli kitapları ve el yazmaları burada saklanır. İkisi de ziyarete açık değildir.

Enderun ağaları, Osmanlı’nın en yüksek eğitim kurumu olan Enderun’da bizzat padişah ve saray görevlileri tarafından eğitilen ve terbiye edilen öğrencilerdir. Her biri geleceğin Vezir, Kazasker, Defterdar ve Beylerbeyi gibi en üst kademe yöneticilik adaylarıdır.

Topkapı Sarayı Gezi Yazısı
III. Ahmed Kütüphanesi

Dördüncü Avlu: Lale Bahçesi ve Köşkler

IV. Avlu’nun güney cephesinde İstanbul’un en güzel Boğaz manzaralarından biri vardır. Topkapı Sarayı Turu sırasında çekebileceğiniz en güzel fotoğraflar, muhtemelen bu noktadan çıkacaktır.

Sarayın bu kısmı baharda ve yazda manzaranın tadını çıkarmak, istirahat etmek, saray içi özel görüşmeler ve spor aktiviteleri için şekillendirilmiştir.

a. Mediciye Köşkü ve Konyalı Restoran

Mecidiye Köşkü, IV. Avlu’nun Güney cephesinde, İstanbul Boğazı’na tepeden bakan bir yerdedir. Boğaz ve Asya yakası, bu avludan alabildiğine gözükmekte ve fotoğraf çekmek için harika fırsatlar sunmaktadır.

Mecidiye Köşkü sarayın 19. Yüzyıl’da Dolmabahçe Sarayı‘na taşınılmadan önceki son eklenen yapısıdır. Köşkün bodrum katında sarayın meşhur restoranı Konyalı Restoran bulunur.

blank
Konyalı Restoran

b. Mustafa Paşa Köşkü

IV. Avlu’nun en önemli işlevi olan spor müsabakaları rahatlıkla izlensin diye inşa ettirilmiştir. Merzifonlu Kara Mustafa Paşa tarafından yaptırıldığı rivayet edilir. Bu köşkün içinden sarayın toprak ve çimen ile kaplı en uç avlusu rahatça görülmektedir.

Bu avluda Enderun Ağaları ve saraylılar ata binme, kılıç kuşanma, mızrak fırlatma, okçuluk ve tüfek atışı gibi çeşitli spor dalları ile ilgili müsabakalar düzenlemişlerdir.

c. Revan Köşkü

Revan köşkü son dönem Osmanlı padişahları içinde en savaşçı ve sporla yakından ilgili IV. Murad tarafından inşa ettirilmiştir. Bu köşkün de yine spor avlusuna bakan bir balkonu vardır. Dönemin en güzel işçiliği ile bezenmiştir. Kalem işleri, sedef kakmalar, çiniler ve hat sanatı ile dikkat çeker.

d. Bağdat Köşkü

Bağdat ve Revan köşkleri IV. Murad‘ın Bağdat (Irak) ve Revan (Ermenistan) zaferlerinin anısına yapılmış iki güzel köşktür. Birbirine çok benziyor olsalar da boyutları ve işçiliği ile Bağdat Köşkü bir adım öndedir. Bağdat Köşkü’nün balkonundan muhteşem bir Haliç manzarası görülür.

blank
Bağdat Köşkü

e. Yazlık Köşk (Sünnet Odası)

Topkapı Sarayı Turu sırasında gezilecek son yer olan Sünnet Odası, girişindeki İznik Çinileri ile dikkat çeker. Osmanlı’dan günümüze ulaşmış en güzel ve kaliteli İznik Çinileri’nin bir kısmı bu köşkün girişini süslemektedir.

Hem bir dinlence ve müzik odası olarak kullanılmış, hem de şehzadeler burada sünnet edilmiştir. Küçük ve sevimli bir iç mekanı olan köşkün iç duvarları tamamen güzel çiniler ile kaplıdır.

Özel Tur Rehberi ile Topkapı Sarayı Turu

Hazırladığım Topkapı Sarayı Gezi Rehberi ile sarayda yolunuzu bulmaya yardımcı olabildiğimi umuyorum. Yazının başında da değindiğim gibi Topkapı Sarayı’nda her bir bölümün kendine has bir öyküsü var.

Osmanlı İmparatorluğu‘nun tarihine dair birçok şey, 25 Osmanlı Padişahı’nın yaşadığı bu sarayda gerçekleşti. Size önerim, bütçeniz yettiği takdirde Özel Rehberli Topkapı Sarayı Turu organize etmeniz yönünde olur.

İstanbul’un tarihini iyi bilen ve Topkapı Sarayı’nı tanıyan tecrübeli bir tur rehberi, Osmanlı tarihini idrak etmenize büyük katkı sağlayacak ve sizi bir zaman yolculuğuna çıkaracaktır.

Topkapı Sarayı Turu ve Gezi Rehberi by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *